Subir
Concello de Crecente

Orixe: Historia e lenda

Torre de Fornelos

A historia coñecida de Crecente data dos romanos, non obstante existen restos arqueolóxicos que testemuñan un poboamento anterior a esta época, como é o castro de "A Cidá" na parroquia de Quintela, de onde se recuperaron pezas arqueolóxicas que actualmente están custodiadas no Museo Arqueolóxico de Pontevedra e no Quiñóns de León de Vigo. Como indica Eliseo Alonso no seu libro Baixo Miño e Costa Sur (1967), Crecente xa tivo un importante papel durante a dominación romana, existindo unha torre na calzada que segue a conca do Miño, a cal sería demolida no século XI.

Será no século XIII, concretamente no ano 1258, cando encontremos unha das primeiras referencias documentais sobre esta vila, enmarcándose a devandita referencia na información dos milagres de San Pedro González Telmo, patrón da diocese de Tui.

En relación coas orixes de Crecente, di a tradición que os seus antigos moradores adoraban á lúa, á cal rendían culto dende o alto do "Couto dá Cruz" nos días de lúa chea e cuarto crecente. De aí, que algúns autores como o xa citado Eliseo Alonso, defendan que este culto á lúa sexa a orixe do propio nome do municipio. Este feito, xa sexa por tradición ou por proximidade fonética, aparece reflectido no escudo do municipio, cunha representación da lúa en cuarto crecente. O devandito escudo, complétase coa representación de dúas chaves en referencia á advocación que ten o municipio a San Pedro e a imaxe dunha torre, probablemente a Torre de Fornelos.

Pazo Barreiro

Na historia de Crecente é de interese destacar que no SXVI, o municipio posuía xuíz propio, gozando ademais no SXVII do título de condado. Este título foi concedido polo Rei Felipe IV a Baltasar de Sotomayor (primoxénito dos primeiros marqueses de Arcos e de Mullereiro) o 13 de xullo de 1644. A sede foi a fortaleza de Fornelos (século XII), a cal foi crucial na independencia do país veciño, Portugal. Este conde morrerá sen sucesión directa, pasando o título de Conde de Crecente ao seu irmán Fernando Álvarez de Sotomayor Lima e Brito, que tamén faleceu sen fillos, polo que a terceira condesa foi a súa irmá María de Sotomayor. Herdará o título un sobriño destes tres condes, Félix Fernando Masóns e Álvarez de Sotomayor.

Avanzados no tempo, sinalar que Crecente nacerá como concello no ano 1836, coa súa actual extensión e división en once parroquias, gozando da presenza de distintos pazos que dan mostra de que o municipio foi terra de señoríos, como é o Pazo dá Fraga (século XV) ou o Pazo do Barreiro (Século XVII).

A importancia de Crecente na historia tamén queda testemuñada pola presenza do antigo Camiño Real que discorría pola beira do Río Miño con dirección Ourense e que unía Castela con Galicia, comunicándose ao mesmo tempo con outras calzadas que percorrían o municipio, realizándose un cruzamento de camiños no actual Cruceiro Quebrado (Freixo). Tampouco debemos esquecer a presenza dunha ruta descatalogada do camiño santo a Santiago proveniente de Portugal, encadrado xunto a ermida da Virxe do Camiño (Freixo).

Crecente na Guerra da Independencia

É de importancia destacada o papel que xogaron os veciños de Crecente no episodio histórico da Guerra de Independencia contra as tropas francesas do Mariscal Jean de Dieu Soult o 15 de febreiro de 1809. Este levantamento popular, dirixido polo abade do Couto e Villar, Don Mauricio Troncoso, tivo como orixe a negativa a facilitarlle os franceses os artigos de avituallamento solicitados ao seu paso pola zona.

Veciños na guerra

Mariscal Soult

O exército francés, con Napoleón á fronte, chegara a Astorga perseguindo o exército inglés ao mando de John Moore, o cal trata de retirarse e embarcar nos portos de Vigo e A Coruña debido á súa inferioridade numérica e material.

Napoleón verase obrigado a abandonar a devandita persecución e marchar a Francia ante a inminencia da guerra con Austria (3 xaneiro de 1809), encargándolle ao mariscal Soult a persecución dos ingleses e a ocupación de Galicia co apoio do mariscal Ney co obxectivo de ocupar Portugal polo norte. Así, as tropas de Soult perseguen os ingleses capitaneados por Moore ata A Coruña onde se produce a batalla de Elviña (16 xaneiro de 1809). Paralelamente, Ney perseguirá ao que queda do exército español capitaneado polo marqués de La Romana e á columna inglesa que se dirixe por Valdeorras, Ourense, Ribadavia, As Achas dirección Vigo coa intención de embarcar rumbo Inglaterra.

As tropas de Soult chegarán a Tui a primeiros de febreiro procedentes da Coruña, establecendo no devandito lugar o cuartel xeral, quedando o exército repartido por diversos lugares da zona, concretamente a "4ª División de Dragóns" formada por uns 1900 homes e ao mando de Lahoussaye distribúense pola marxe dereita do río Miño dende Salvaterra ata a altura das terras situadas fronte a Melgaço. Mentres tanto, a columna que dirixe Ney tería chegado a Ribadavia o 30 de xaneiro camiño de Tui para xuntarse con Soult e preparar a entrada a Portugal.

O paso destes soldados, primeiro ingleses e despois franceses famélicos e mal vestidos traía como consecuencia os saqueos e as mortes por aqueles lugares que atravesaban. Isto fixo que a poboación tomase conciencia de organizarse para a súa autodefensa, o que foi aproveitado por clérigos e fidalgos para sumarse ás revoltas xa que estes eran os que máis podían perder, debido ao poder e aos privilexios dos que dispoñían.

Soult pretendía pasar a Portugal dende Tui pero debido á enchente do río Miño, ao acoso que sufrían de ambas as dúas beiras e a que as barcas fosen afundidas polos veciños, cambia de plans e decide subir río arriba para buscar un lugar máis idóneo para cruzalo.

As noticias de saqueos e mortes ás mans de tropas francesas, chegan a oídos dos veciños das xurisdicións de Albeos e Crecente, os cales se empezan a organizar ante a chegada destes ás súas terras.

Recreación dunha batalla

O mariscal Soult ordena aos rexedores de Albeos e Crecente que lles subministren vinte mil porcións diarias de pan, viño, carne, galiñas, ovos, etc., ademais de cabalos e capotes. O rexedor de Crecente, Juan Francisco Troncoso ordena preparar o solicitado que sería recollido por unha compañía de franceses o día 15, pero Don Mauricio Troncoso decide interceptar as devanditas subministracións cando xa estaban preparados para a súa entrega. Segundo a tradición, o abade dirixiuse aos que custodiaban as subministracións dicindo "En vez de darlle ao inimigo o que pida, serei o voso guía se llo negades e, deste xeito, será empregado na nosa defensa" e tal aprovisionamento deu lugar á revolta popular na zona.

O día 15, os franceses chegan á xurisdición de Crecente avanzando ata Freixo, lugar onde os esperan un exército de veciños coas poucas armas das que dispoñían, como eran as fouces, hazadas ou forquita, causándolles unha gran derrota aos franceses onde os que non morreron foron presos, sendo entregados ao correxidor de Melgaço e ao Marqués de La Romana, que era o encargado de dirixir o exército español. Esta foi a primeira acción que librou este "exército" de veciños da xurisdición de Crecente contra as tropas de Napoleón.

Moitos historiadores consideran que así empezou a verdadeira resistencia organizada contra os franceses, que levaría ás tropas dirixidas polo abade Mauricio Troncoso a liberar Tui e a ser decisiva na batalla final de Pontesampaio.

O 17 de febreiro co "exército" organizado en Crecente, Albeos, As Achas e Arbo, baixo as ordes de Mauricio Troncoso de Lira e Sotomayor, cubríronse as pontes do río Deva dende As Achas ata Mourentán para cortalos o paso aos franceses. A ponte de Mourentán foi finalmente cruzado polos franceses deixando como consecuencia mortos, feridos e aldeas incendiadas como lle aconteceu a Mourentán e Cequeliños. Dende aquí dirixíronse a Melón onde se xuntarían coas outras columnas que a través de A Franqueira chegaron á ponte de As Achas onde se librou outra forte batalla, quedando así libre a xurisdición de Crecente, a pesar de que estaba nos seus plans incendiar a vila en represalia dos sucesos da Granxa (Freixo).

Tras os sucesos de Mourentán, todos os homes en idade de loitar foron ao cerco de Tui e despois a Pontesampaio.

En poucos meses os franceses foron expulsados de Galicia, volvendo o territorio a un ríxido absolutismo quedando o pobo en situación de máxima penuria e aínda que todo o pobo participara na expulsión dos franceses, aqueles que destacaban polos seus ideais máis liberais foron perseguidos e acusado inxustamente polo suposto apoio aos franceses.

Derrota francesa en A Granxa (O Freixo)

Pontesampaio

O 15 de febreiro de 2009 cumpríronse douscentos anos dos acontecementos enmarcados na Guerra de Independencia que sucederon no lugar da Granxa (Freixo).

O "exército", formado por veciños das xurisdicións de Crecente, Albeos e As Achas foron dirixidos polo abade do Couto e Vilar, Don Mauricio Troncoso de Lira e Sotomayor, quen organiza as xentes en partidas, ordenando pasar convocatorias por toda a bisbarra para que os veciños se ergan contra o exército francés. Designou comandantes e preparou un plan de operacións sublevando a toda a zona e impedindo as comunicacións e tránsito inimigo, sendo o Pazo do Barreiro situado en Villar (Crecente) o que funcionou como cuartel xeral de todas estas operacións.

A partir deste primeiro enfrontamento librado na Granxa, desencadeáronse e xeneralizáronse os ataques contra as tropas de Napoleón ata a batalla definitiva en Pontesampaio (7 e 8 de xuño de 1809).

Calendario

ACTIVIDADES

Cargando ...
Cargando ...
Xunta de Galicia
Diario Oficial de Galicia
Boletín oficial de Pontevedra
Deputación de Pontevedra
Adobe Acrobat

Dirección

  • Rúa Solís Ruíz, 5 - 36420 Crecente (Pontevedra) - Galicia (Spain)
  • Teléfono: (+34) 986 666 300 / Fax: (+34) 986 666 251
  • E-mail: info@crecente.es

© 2015 Concello de Crecente - Todos os dereitos reservados - Aviso legal | Política de privacidade | Acceso privado    //    Deseño e programación web Grupo5.com

As cookies permítennos ofrecer os nosos servizos. Ao utilizar os nosos servizos, acéptase o uso que facemos das cookies. ACEPTAR  pulsar aqui para máis información.